Wpływ pandemii na branżę filmową. Raporty organizacji GESAC i CISAC
ZAPA / Aleksandra Słomkowska   29.01.2021

COVID-19 nie pozostawił żadnej branży ani zawodu nietkniętego. Przemysł filmowy i telewizyjny ucierpiał szczególnie mocno w wyniku całkowitego wstrzymania produkcji na bardzo wczesnym etapie kryzysu.

Zobacz również

Organizacja European Grouping of Societies of Authors and Composers (GESAC) opracowała interesujący raport „Odbudowa Europy: gospodarka kulturalna i kreatywna przed i po COVID-19”, w którym znajdziemy analizę i próby odpowiedzi na pytania: „Jaka była sytuacja ekonomiczna przed kryzysem COVID-19?”, „Jaki wpływ miał kryzys na aktywność i zatrudnienie?”, „Jakie są główne priorytety dla sektora, aby uchronić się przed najpoważniejszymi konsekwencjami, przywrócić wzrost i zwiększyć jego wartość w gospodarce europejskiej?”. Podkreślając międzysektorowe wsparcie dla swoich ustaleń i zaleceń, badanie zgromadziło szerokie grono partnerów - w tym organizacje, których członkami są SFP i ZAPA: FERA, SAA czy EUROCOPYA. Zakres raportu (w oryginalnym brzmieniu dostępnego tutaj) objął 10 sektorów branży kreatywnej: reklamę, architekturę, audiowizualne, książki, muzykę, gazety i magazyny, sztuki sceniczne, radio, gry wideo i sztuki wizualne. Z inicjatywy GESAC, studium to zostało przedstawione Komisji Europejskiej w styczniu 2021 roku.

Badanie wykazało, że całkowite przychody w europejskim sektorze kreatywnym spadły o 31% w 2020 roku: z 643 miliardów euro w 2019 roku przed pandemią do 444 miliardów euro w zeszłym roku. Zastosowane środki bezpieczeństwa dotyczące powstrzymania COVID-19, które obejmowały blokady i ograniczenia działalności branż w większości Europy, najmocniej uderzyły w sektor publicznego odtwarzania, powodując 90% spadek przychodów. Ogólny spadek - blisko 200 miliardów euro - to najgorsze szacunki jakie mogły się ziścić, dotyczące szkód prognozowanych na początku pandemii w Europie. Przychody z muzyki w Europie również spadły o około 76%, a sprzedaż biletów w europejskich kinach - o około 75%. Sektorem kreatywnym, który odnotował 9% wzrost sprzedaży był przemysł gier wideo.

Raport podkreśla znaczenie branż kreatywnych dla gospodarki europejskiej. GESAC szacuje, że europejskie branże kreatywne odpowiadały w 2019 roku za 4,4% całego produktu krajowego brutto Unii Europejskiej, co stanowi większy udział niż europejski przemysł farmaceutyczny, samochodowy czy telekomunikacyjny. Organizacja wzywa do „masowego finansowania publicznego” i silniejszego wsparcia prywatnych inwestycji w instytucje kulturalne i kreatywne, aby przywrócić wzrost i rozkwit branży po pandemii. Domaga się również „solidnych ram prawnych”, które umożliwią twórcom odpowiednią ochronę i wykorzystanie ich oryginalnych treści online.
Ponadto, obszerne badanie wykazało, iż tantiemy zainkasowane przez organizacje zbiorowego zarządzania spadły o 35% w 2020 roku i że w większości sektorów zwiększone przychody cyfrowe (usługi VOD i inne usługi dostępne online) nie zrekompensowały straty wynikającej ze zmniejszonej sprzedaży fizycznej. Europejski przemysł muzyczny ocenia, że sprzedaż płyt CD i płyt winylowych spadła o 35% w 2020 roku, natomiast wzrost przychodów cyfrowych to tylko 8%.

Rządy europejskie ogłosiły kilka programów wspierających przemysł kulturalny: od ulg podatkowych po bezpośrednie dotacje. Wiele krajów próbuje znaleźć państwowe rozwiązania problemów takich jak m.in. brak dostępnego komercyjnego ubezpieczenia od COVID-19 dla produkcji filmowych i telewizyjnych. Europejscy twórcy uważają, że rządy krajowe muszą robić więcej biorąc pod uwagę skalę problemu i liczbę dotkniętych nim osób. GESAC szacuje, że branża kreatywna i kulturalna zatrudnia 7,6 miliona ludzi na całym kontynencie.

Międzynarodowa Konfederacja Stowarzyszeń Autorów i Kompozytorów (CISAC) to wiodąca na świecie sieć stowarzyszeń autorów. Każdego roku zbiera dane o przychodach z tantiem od 232 członków organizacji zbiorowego zarządzania (OZZ) w 120 krajach w celu wygenerowania kompleksowego globalnego raportu. Raport „Covid-19: Kryzys, Odporność, Poprawa” z 2020 roku (w oryginalnym brzmieniu dostępny tutaj) zawiera dane liczbowe oparte na krajowym inkasie brutto członków CISAC w ich krajach. Inkaso prezentowane jest w ujęciu globalnym, w ujęciu regionalnym, z ukierunkowanymi danymi, a także podzielone na 5 rodzajów repertuaru jaki reprezentowany jest przez stowarzyszenia członkowskie CISAC: muzyka, audiowizualne, dramat, literatura i sztuki wizualne.

Niemal wszystkie kina na całym świecie zostały zamknięte na znaczny okres 2020 roku. W wielu krajach europejskich zakazy i związane z nimi przestoje zostały zmniejszone latem (czyli poza tradycyjnym sezonowym szczytem kinowym). Wg S&P Global Market Intelligence i OPUS Data w regionie Azji i Pacyfiku przychody ze sprzedaży biletów spadły o 91,9% w pierwszej połowie 2020 roku. w porównaniu z tym samym okresem w 2019 roku. W tym samym okresie sprzedaż biletów w Chinach spadła o 98,3% rok do roku, podczas gdy w Korei Południowej o 78,5% (spadek ten został złagodzony przez kina samochodowe). Japonia spadła o 75,4%, a Australia o 73%. Alternatywne podejście zostało przetestowane przez amerykańskie studia, takie jak Universal Pictures. Zamiast odkładać premiery filmów - producenci udostępniali je do wypożyczenia na żądanie.

Sektor telewizyjny i wideo rozpoczął rok 2020 z dobrego punktu wyjścia – liczono, że tempo rewolucji cyfrowej z 2019 roku będzie kontynuowane wraz z wejściem na rynek nowych podmiotów i dywersyfikacji modeli biznesowych, zwiększając wybór konsumentów. W 2019 roku przesyłanie strumieniowe treści wideo osiągnęło 284 mld USD przychodów, co stanowi wzrost o 2% w porównaniu z 2018 rokiem, podczas gdy tradycyjne transmisje (np. nadania telewizyjne) nadal stanowiły wyzwanie. Wprowadzenie związanych z pandemią obostrzeń wpłynęło w różny sposób na modele konsumpcji, wśród graczy na rynku wyłoniło zarówno zwycięzców, jak i przegranych.

Sektor, który najbardziej zyskał  w czasie pandemii to usługi wideo na żądanie. Jednak jeśli chodzi o przychody, ogólne losy strumieniowego wideo były mieszane. Płatne transmisje wideo odnotowały ogromny wzrost, podczas gdy ogólny przychód z transmisji strumieniowych finansowanych z reklam spadł. Cyfrowe wypożyczalnie i zakupy osiągnęły rekordowy poziom, ale sprzedaż DVD i Blu-ray spadła z powodu zamknięcia sklepów.

Dla nadawców telewizyjnych ten okres był niezbadanym terytorium. Oglądalność była imponująca, a niektóre rynki wzrosły nawet o 50%. Jednak wpływy z przychodów z reklam spadły aż o 50%. Wydatki na reklamę niemal się zatrzymały. Anulowanie wydarzeń sportowych na żywo mocno uderzyło w nadawców telewizji płatnej, prowadząc do niższych przychodów oraz niewielkiej utraty klientów.

Branża kinowa była najbardziej dotkniętym sektorem, a zamykanie kin spowodowało spadek przychodów praktycznie do zera. Trudności sektora utrzymają się także w 2021 roku, kiedy odczujemy efekt opóźnień w produkcji, braku premier oraz zmian zachowań konsumentów.
Baza subskrybentów Netflix już w czerwcu  2020 roku wzrosła o prawie 26 mln (+ 15%) w porównaniu z końcem 2019 roku. Disney + rozpoczął działalność na nowych terytoriach na przełomie marca i kwietnia, dodając ponad 21 mln subskrybentów w zaledwie kilka tygodni. Kryzys gospodarczy sprawił jednak, że niektórzy widzowie rozdzielili swoje wydatki i subskrybują mniej treści. Nieuniknione jest, że wzrost ten nie będzie utrzymywał się w takim samym tempie w 2021 roku.

Chłonność rynku w przypadku wszystkich usług cyfrowych, niezależnie od tego, czy są one bezpłatne, subskrypcyjne czy oparte na transakcjach, będzie spowalniać wraz ze zmniejszaniem się obostrzeń i zanikaniem dynamiki wynikającej z nowo uruchomionych usług. Oczekuje się, że na początku 2021 roku  nacisk na usługi SVoD zostanie przeniesiony na utrzymanie istniejących użytkowników, przy czym absorpcja nowych abonentów będzie prawdopodobnie bardziej ograniczona. Mimo to wpływ nowych usług SVoD, takich jak Disney + , w połączeniu z istniejącymi usługami, zapewni solidną podstawę wzrostu wydatków konsumenckich SVoD w 2021 roku.

Na tym etapie nikt nie możne zagwarantować, że prognozy czy to te pozytywne czy bardziej umiarkowane sprawdzą się. W wielu krajach obserwuje się przecież kolejne fale pandemii. W 2021 roku ostrożność będzie dla wielu naturalna, ale nie zapominajmy, że w jedności siła. Wspólnym celem twórców, instytucji kulturalnych, odbiorców kultury oraz organizacji zbiorowego zarządzania chroniących artystów jest odbudowa życia kulturalnego oraz walka o komfort tworzenia nowych zachwycających i poruszających dzieł. Wspólny front nie pozwoli zapomnieć o tym jak ważny jest świat kultury. 
 

Scroll